بازی‌های ایرانی و دسترس‌پذیری برای نابینایان – بررسی وضعیت فعلی

صنعت بازی ایران با تولید گسترده ای از آثار مواجه است، اما بخش قابل توجهی از این بازی ها برای گیمرهای نابینا و کم بینا قابل تجربه نیستند. بنیاد ملی بازی های رایانه ای، آمار ۵۰۰۰ بازی ایرانی و ۵۰۰ تیم فعال در این صنعت را اعلام کرده است. این آمار، نشان دهنده پویایی و رشد صنعت بازی سازی در داخل کشور است، اما لزوماً به معنای وجود امکانات مناسب برای همه گیمرها و در نظر گرفتن نیازهای ویژه آن ها نیست. در واقع، با وجود این حجم از تولیدات، سوال اصلی این است که چه تعداد از این بازی ها به گونه ای طراحی شده اند که برای افرادی که چالش های بینایی دارند، قابل دسترس و لذت بخش باشند؟

نبود امکانات ضروری مانند راهنمای صوتی، منوهای گویا و مسیریابی غیرتصویری، تجربه بازی را برای این دسته از مخاطبان به شدت محدود می کند. این کمبودها باعث می شوند بسیاری از بازی ها، حتی پیش از شروع، برای بخشی از جامعه گیمرها غیرقابل استفاده شوند. تصور کنید بازی جدیدی منتشر شده و دوستانتان با هیجان از آن صحبت می کنند، اما شما حتی نمی توانید از منوی اصلی بازی عبور کنید، زیرا گزینه ها تنها به صورت تصویری نمایش داده می شوند و هیچ راهی برای شنیدن یا لمس آن ها وجود ندارد. این تجربه می تواند بسیار ناامیدکننده باشد و حس انزوا و محرومیت را در گیمرهای نابینا ایجاد کند.

در حالی که تلفن های هوشمند با قابلیت هایی مانند TalkBack در اندروید و VoiceOver در iOS امکان استفاده از بسیاری از برنامه ها را برای افراد نابینا فراهم می کنند، این قابلیت ها به تنهایی تضمین نمی کنند که یک بازی نیز به طور کامل قابل دسترس باشد. این ابزارها، سیستم عامل را برای افراد کم بینا و نابینا قابل استفاده تر می کنند، اما اگر خود بازی به درستی طراحی نشده باشد، این قابلیت ها کارایی خود را از دست می دهند. برخی بازی ها رابط کاربری اختصاصی دارند که ممکن است با ابزارهای کمکی سازگار نباشند و امکان تعامل با آن ها را از بین ببرند. این موضوع نشان می دهد که صرفاً وجود تکنولوژی های کمکی کافی نیست و طراحی بازی باید به طور خاص برای افراد نابینا در نظر گرفته شود.

در این میان، خوشبختانه نمونه هایی از تلاش برای بهبود وضعیت وجود دارد. بازی Eurofly 3، یک شبیه ساز پرواز صوتی، به زبان فارسی بومی سازی شده و امکان هدایت هواپیما را برای نابینایان فراهم می کند. این بازی، که ابتدا توسط توسعه دهنده ای از اسلواکی ساخته شد، با تلاش تیمی از افراد فارسی زبان به این قابلیت دست یافته است. این تیم نه تنها متن بازی را به فارسی ترجمه کرده اند، بلکه صداهای بازی را نیز در بر گرفته اند تا تجربه کاملاً صوتی و قابل درکی را برای کاربران نابینا فراهم کنند. این اقدام نشان می دهد که با تلاش و همت، می توان بازی هایی را طراحی کرد که برای همه قابل دسترس باشند.

با این حال، بومی سازی بازی های خارجی تنها بخشی از راه حل است. گیمرهای نابینا نیازمند تجربه بازی های متنوع ایرانی هستند، از جمله بازی های داستانی، ورزشی، رقابتی و غیره. آن ها نیز باید فرصت داشته باشند تا در دنیای بازی های ویدیویی غرق شوند و از تجربه های مشابهی با سایر گیمرها برخوردار شوند. افزودن امکانات پایه مانند برچسب گذاری عناصر منو با استفاده از متن جایگزین، خواندن اعلان های ضروری با صدای واضح، و ارائه صداهای مشخص برای اتفاقات مهم در بازی، می تواند گامی مؤثر در این راستا باشد. همچنین، فراهم کردن راه جایگزین برای چالش هایی که صرفاً تصویری هستند، مانند استفاده از نشانه های صوتی برای مسیریابی، می تواند به بهبود تجربه بازی برای افراد نابینا کمک کند.

بنیاد ملی بازی های رایانه ای می تواند با ارائه راهنما و ارزیابی تخصصی آثار، نقش مهمی در ترویج دسترس پذیری بازی ها در ایران ایفا کند. این بنیاد می تواند استانداردهای مشخصی را برای دسترس پذیری تعیین کند و به توسعه دهندگان بازی ها در طراحی بازی های قابل دسترس کمک کند. همچنین، فروشگاه های داخلی نیز می توانند هنگام معرفی هر بازی، امکاناتی مانند پشتیبانی از صفحه خوان و راهنمای صوتی را به طور واضح مشخص کنند تا گیمرهای نابینا بتوانند به راحتی بازی های مناسب خود را پیدا کنند. رسانه ها نیز می توانند با در نظر گرفتن دسترس پذیری به عنوان یکی از معیارهای بررسی بازی ها، نقش مهمی در افزایش آگاهی عمومی و ترغیب توسعه دهندگان به طراحی بازی های قابل دسترس ایفا کنند.

در نهایت، هدف از افزایش دسترس پذیری، آسان تر کردن بازی برای افراد نابینا نیست، بلکه فراهم کردن فرصتی برای آن هاست تا بتوانند همانند سایر گیمرها، از تجربه بازی های ویدیویی لذت ببرند و در دنیای آن ها مشارکت کنند. این شامل توانایی رقابت با دیگران، همکاری در حل مسائل، و به اشتراک گذاشتن تجربه های بازی با دوستان و خانواده می شود. دسترس پذیری، حق تمام گیمرهاست و باید به عنوان یک اولویت در صنعت بازی ایران در نظر گرفته شود. فراهم کردن این امکان، نه تنها به نفع گیمرهای نابینا است، بلکه باعث گسترش جامعه گیمینگ و افزایش پتانسیل های این صنعت در کشور می شود.

n

منبع: زومجی